Burundi


Burundi (), oficjalnie Republika Burundi (rundi Republika y'u Burundi; fr. République du Burundi) – państwo bez dostępu do morza położone we Afryce Wschodniej graniczy z Rwandą od północy, Tanzanią od wschodu i południa, oraz z Demokratyczną Republiką Kongo od zachodu. Stolicą jest Bujumbura. Burundi nie ma dostępu do morza jednakże większość jej południowo-zachodniej granicy stanowi jezioro Tanganika.

Tereny państwa były zamieszkane przez ludy Twa, Tutsi i Hutu, którzy założyli ten kraj 5 wieków temu. Burundi było rządzone przez króla Tutsi przez ponad 200 lat. Jednakże na początku XIX wieku, Niemcy i Belgowie zajęli te tereny, przez co Burundi była częścią kolonii Ruanda-Urundi.

Polityczne niepokoje z powodu różnic społecznych między Tutsi i Hutu, powodowały po uzyskaniu niepodległości stan wojny domowej. Burundi później stało się prezydencką republiką demokratyczną, co uspokoiło niepokoje.

Burundi jest jednym z najbiedniejszych państw świata. Ma najniższe PKB per capitana mieszkańca na świecie<ref name="xlix">Eggers, E., Historical Dictionary of Burundi, p. xlix.</ref>. Bieda jest spowodowana głównie konsekwencjami wojen. Mimo biedy oraz masowej emigracji Burundi jest dość gęsto zaludnione. Podstawowymi zasobami naturalnym kraju są kobalt, miedź oraz cukier i kawa.

Historia

Belgijskie terytorium mandatowe


Po przegranej przez Niemcy I wojnie światowej kontrolę nad Niemiecką Afryką Wschodnią przejęły Belgia, Wielka Brytania i Portugalia, Terytorium Burundi przypadło Belgom<ref name="state" />. 20 października 1920, ziemia ta stała się belgijskim terytorium mandatowym. W praktyce Ruanda-Urundi była jednak belgijską kolonią. Z drugiej strony Belgowie zachowali dynastię królewską.<ref name="cia">CIA – The World Factbook – Burundi CIA. [dostęp 2008-06-08].</ref><ref name="wein5">Weinstein, W., Political Conflict and Ethnic Strategies, s. 5.</ref>

Po II wojny światowej, Ruanda-Urundi stała się terytorium powierniczym ONZ pod administracją belgijską<ref name="cia" />. W latach 40 doszło do reformy polityczno-administracyjnej terenu. 4 października 1943 rządy zostały podzielone na wodzostwa i pod wodzostwa. Wodzostwa były odpowiedzialne za kraj i kontrolowały jednostki podległe, które sprawowały władze w terenie<ref name="wein5" />. W 1948 Belgowie zezwolili na powstawanie partii politycznych<ref name="state" />. Spowodowało to coraz większą niezależność Burundi od Belgi.

Niepodległość i wojna domowa


20 stycznia 1959, władca Burundi Mwami Mwambutsa IV zażądał od belgijskiego Ministra ds. kolonii rozwiązania Ruanda-Urundi i podziału na dwa terytoria Burundi i Rwanda<ref name="wein7">Weinstein, W., Political Conflict and Ethnic Strategies, s. 7.</ref>. Sześć miesięcy później terytorium się podzieliło oraz uniezależniło się od Europy<ref name="wein7" />. Powstała pierwsza niepodległościowa partia Union for National Progress (UPRONA).

Niepodległość Burundi spowodowała niestabilność w dawnej koloni. W październiku 1959 rwandyjscy Hutu zaatakowali Tutsi, wyniku czego zginęło ponad 1000 Tutsi. Wielu Tutsi uciekło do Ugandy i Burundi przed prześladowaniami<ref name="people60">Peoples of Africa, s. 60.</ref>. Hutu przejęło władze w Rwandzie w wyborach w 1960<ref name="BBC">Timeline: Burundi. BBC. 2008-04-22. [dostęp 2008-06-08]</ref><ref>Timeline: Rwanda. Amnesty International. [dostęp 2008-07-12]</ref>.

UPRONA, multietniczna partia jedności księcia Louis Rwagasore oraz Chrześcijańska Partia Demokratyczna (PDC) stały się głównymi siłami politycznymi w Burundi-Urundi. Po zwycięstwie UPRONA w wyborach parlamentarnych 13 października 1961 książę Rwagasore został zamordowany. Rzekomo przy pomocy belgijskiej administracji<ref name="state" /><ref>Ethnicity and Burundi’s Refugees. African studies quarterly: The online journal for African Studies. [dostęp 2008-07-12]</ref>.

Kraj ogłosił niepodległość 1 lipca 1962,<ref name="state" /> zmieniając przy okazji nazwę na Burundi<ref>Cook, C., What Happened Where, s. 281.</ref>. Mwami Mwambutsa IV został oficjalnym królem już niepodległego państwa.<ref name="BBC" /> 18 września 1962, Burundi przystąpiło do ONZ<ref>United Nations Member States. 2006-07-03. [dostęp 2008-06-22]</ref>.

Po ogłoszeniu niepodległości zarówno Hutu jak i Tutsi byli reprezentowani w parlamencie. Król Mwambutsa desygnował premiera z Tutsi co nie spodobało się mającej większość w parlamencie ludności Hutu. Która poczuła się oszukana. Dokonano próby zamachu stanu przy pomocy zdominowanej przez Hutu policji. Zamach ten został brutalnie stłumiony przez wojsko dowodzone przez Michela Micombero, należącego do Tutsi<ref name="news.bbc.co.uk"></ref>. Kiedy następny premier Pierre Ngendandumwe (Hutu), został zamordowany w 1965, Hutu zorganizowało serię ataków na Tutsi, które rząd bezlitośnie stłumił obawiając się wymordowania Tutsi przez Hutus. Władza nad burundyjską policją i wojskiem została przekazana więc w ręce Tutsi.

Mwambutsa został w 1966 obalony przez syna księcia Ntare V, który przejął tron. W tym samym roku, premier kaptain Michel Micombero obalił Ntare, kończąc monarchię i ogłaszając kraj republiką, faktycznie będącą juntą wojskową<ref>Burundi Podczas spotkań znajomych Burundyjczycy piją impeke lub piwo oraz jedzą ze wspólnego naczynia, która symbolizuje jedność<ref>[http://www.cp-pc.ca/english/burundi/eating.html Eating the Burundian Way. Cultural Profiles Project. Citizenship and Immigration Canada. [dostęp 2008-06-30]</ref>

Zobacz też

Linki zewnętrzne

  • (fr) Oficjalna strona rządu


}}




Burundi
Burundi
Burundi